Volgende week gaat Wit licht in première, de nieuwe film van regisseur Jean van de Velde. Hij waagde een sprong in het diepe met Marco Borsato als hoofrolspeler.

Opeens zit je dan tegenover een held. Een held? Het is meer alsof je oog in oog met Sinterklaas zit: niet iemand die held geworden is door dingen te doen, maar door er gewoon te zíjn. Te zijn zolang jij er al bent, en lang daarvoor…
Mart Smeets.

Begin jaren ‘70 vestigden mijn ouders en ik ons definitief uit Afrika in Nederland. Begin jaren ‘70 ook begon Mart Smeets zijn televisie-carrière, zo leerde ik uit het interview gisteren bij Pauw en Witteman. München 1972 om specifiek te zijn. Als 15-jarige puber, die in Afrika nog nooit televisie gezien had, omdat het er gewoonweg niet was, heb ik die Olympische Spelen ademloos gevolgd. Hangend op een bank voor een kleurentelevisie in een flatje: een Nieuwe Wereld.

En hoewel ik mij niet bewust ben geweest van de eerste interviews en reportages die Mart Smeets toen maakte, ergens in een hoekje van mijn brein moet er toen een neuronenspoor zijn aangelegd met de klank en het timbre, de dynamiek en de cadans van zijn commentaren. De Smeets-Express, zullen we het maar noemen. Want alle wagonnetjes en treinstellen van andere sportcommentatoren die over dat spoor in mijn brein rijden, haperen en schuren in mijn beleving.

Niets is zo vertrouwenwekkend voor mij als de Smeets-Express. Waar hij ook naar toe gaat, hij vertrekt op tijd, met de zekerheid dat we op een bijzondere bestemming gaan aankomen; ondertussen is er altijd iets interessants te zien als je uit het raampje kijkt; de wissels worden niet overgeslagen en we kunnen altijd opeens een andere kant opgaan; we gaan met de rust van een locomotief met af en toe het genot van de enthousiaste stoomfluit; in de coupés van de Smeets Express wordt gelachen, gedronken, vol overgave geouwehoerd, op niveau gedebatteerd maar ook soms geheimzinnig samengezworen, en gemystificeerd. En dat alles in een landschap dat Sport heet.

Door Mart Smeets ben ik, die in mijn hele jeugd verstoken ben geweest van de notie sport en sporters, verslingerd geraakt aan die fenomenen. Heb er zelfs films en een televisieserie over gemaakt. Gisteren zat ik dan geheel onverwacht naast de man die verantwoordelijk is voor het ontginnen en toegankelijk maken van dat gedeelte van mijn brein.
Voor al die mensen die nog nooit Mart Smeets in levende lijven hebben meegemaakt: hij bestaat écht!

Bekijk hier de volledige uitzending.