Kirsten Verdel blogt: “Het wordt nu tijd voor Obama om de bal in te gaan koppen.”

verdelKirsten Verdel werkte vorig jaar mee aan de verkiezingscampagne van Obama en schreef het boek Van Rotterdam naar het Witte Huis. Ze ging met Hans van Baalen (VVD) in discussie over de prestaties van Amerikaanse president Barack Obama in het eerste jaar na zijn verkiezing.

Het is natuurlijk altijd weer een feest om te gast te mogen zijn bij Pauw en Witteman. Daarom voldoe ik wederom graag aan het verzoek van de redactie om een stukje op de website te schrijven.

In tegenstelling tot de vorige keer, toen ik met name in gesprek was met Jeroen en Paul, was het deze keer de bedoeling dat ik met Hans van Baalen in debat zou gaan over 1 jaar Obama. Dat klonk leuk, maar in de praktijk viel het me wat tegen omdat ik telkens halverwege mijn zinnen werd onderbroken. Dat is wat vervelend, en maakt het lastig om je punt te maken. Jeroen greep daar gelukkig ook op in, maar het kostte veel tijd en daardoor bleek de aftiteling al te lopen toen ik mijn belangrijkste punt nog wilde maken….

Dus dan maar hier. Even kot samengevat: ik begon gisteravond dus met een opsomming van zaken die Obama in zijn eerste jaar al bereikt heeft. Van de oproep tot het verwijderen van alle kernwapens tot het martelverbod, van het voorkomen van een nieuwe Grote Depressie tot het investeren van 80 miljard dollar in klimaatmaatregelen en van het betalen van het lidmaatschapsgeld van de VN tot het bekrachtigen van hate crime wetgeving, de lijst is inmiddels al behoorlijk lang.

Belangrijker dan dat is de paradigmashift die Obama heeft veroorzaakt, al in zijn campagne voor het presidentschap. Het adagium van George W. Bush, ‘You’re either with us or against us’ is verplaatst door een mantra over samenwerking en positiviteit (hope, change). Dat leverde hem ook de Nobelprijs voor de Vrede op, die met name een opdracht aan Obama was om nu door te pakken. Dat moet hij nu dus gaan doen.

Het belangrijkste punt is het volgende: de twee topprioriteiten die Obama nu heeft zijn de economische crisis, waarin herstel op de arbeidsmarkt pas in oktober 2010 te verwachten valt (het is de vraag of mensen tot die tijd genoeg geduld kunnen opbrengen, maar het zal wel moeten) en hervorming van de gezondheidszorg.

In dat laatste thema zie je de complexiteit van waar Obama nu in moet werken scherp terug. Hij heeft een democratische meerderheid in het congres, maar dat betekent niet dat hij een wijziging van het stelsel zomaar even af kan tikken. Er is namelijk een enorme lobby aan de gang: er zijn maar liefst 3.000 lobbyisten geregistreerd op dit ene onderwerp, die in totaal al 263 miljoen dollar hebben uitgegeven aan hun lobby voor of tegen stelselherziening. Op elk lid van het congres zijn maar liefst zes (!) lobbyisten actief. En het wordt nog erger, want die congresleden, ook de Democraten, krijgen honderdduizenden tot soms wel miljoenen euro’s uit de farmaceutische industrie, van verzekeraars, ziekenhuizen en andere belanghebbenden. Die congresleden zijn continu bezig met hun herverkiezing en dan zijn dit soort sponsors natuurlijk erg invloedrijk…

Obama heeft dit goed begrepen en manoeuvreert voorzichtig. Hij bokst tegen die 3000 lobbyisten en die 263 miljoen dollar, en toch… toch lijkt het hem te gaan lukken. Het voorstel voor stelselherziening van Bill Clinton (dat door Hillary was geregeld) haalde het Huis van Afgevaardigden niet eens, Obama’s voorstel ligt daar al wel. En natuurlijk is het wel een afgezwakt voorstel, maar beter kleine stapjes dan geen stapjes.

En daarmee komen we bij het echte punt: Amerikaanse presidenten bijten hun tanden al zestig jaar (!) stuk op stelselherziening. Het is nog niemand gelukt. Ik heb vorig jaar al gezegd dat als hervorming van de gezondheidszorg het enige is dat Obama lukt, zijn presidentschap eigenlijk al geslaagd en misschien wel historisch is. Ik sta daar nog steeds achter.

Kortom: het wordt nu tijd voor Obama om de bal in te gaan koppen. Formeel duurt een presidentschap vier jaar, in de praktijk werkt het natuurlijk anders. De eerste zes maanden bedenk je wat je precies wilt gaan doen en hoe, het jaar daarna is nodig om besluiten te nemen en uit te gaan voeren, en in de laatste 2,5 jaar is de nieuwe campagne alweer begonnen. Obama zit nu halverwege dat jaar, tijd om het gaspedaal in te trappen. Maar wel de vele obstakels blijven vermijden, zoals hij tot nu toe prima gedaan heeft. En dan komt het met die populariteitscijfers ook wel weer goed. Geduld, geduld!

Bekijk hier de hele uitzending.

Kirsten Verdel blogt: "Helaas was er geen tijd meer voor kritische kanttekeningen bij Obama"

Barack Obama is honderd dagen president van de VS. Kirsten Verdel hielp mee met zijn verkiezingscampagne en vertelt hoe Obama het doet.

“Ze hingen aan je lippen”, kreeg ik gisteravond na afloop ge-sms’t, gemaild en getweet. Er sms’te zelfs iemand: “uniek! Je kreeg Paul en Jeroen stil!” Dat laatste viel volgens mij wel mee, maar het tekent denk ik wel een beetje de sfeer van het gesprek. Het was gewoon erg leuk. Maar na afloop kreeg ik ook de vraag waarom ik geen reclame had gemaakt voor mijn boek. Ik had er simpelweg niet aan gedacht. “Maar dat geeft niet hoor, dat kun je morgen in je Gastenblog nog doen”, vertelde iemand van de redactie me. Welnu, bij deze: voor wie meer wil weten over hoe het er achter de schermen van de Obama-campagne aan toe ging, zie www.vanrotterdamnaarhetwittehuis.nl.

Achter de schermen bij P&W had ik voor de uitzending een kort gesprek met Dick Berlijn. Hij vroeg zich af of het niet mogelijk zou zijn om bijvoorbeeld Obama en Medvedev een gezamenlijke boodschap te laten verkondigen met een ambitie waar de hele wereld zich aan kan committeren. Een nieuw gezamenlijk doel, vergelijkbaar met de man on the moon ambitie van Kennedy. Berlijn voegde eraan toe dat zijn vraag misschien wat naïef klonk, maar dat was ik niet met hem eens. Het klonk vooral erg ambitieus, en ambitie wordt wel vaker verward met naïviteit. Lastig realiseerbaar, dat wel. Want welk gezamenlijk doel zou het moeten zijn en hoe zou je mensen daarvoor moeten activeren? Van de millenniumdoelen, waar je het ook onmogelijk mee oneens kunt zijn met stellingen als ‘alle honger de wereld uit’ en ‘elk kind naar school’ komt ook niet alles zomaar uit. Misschien zouden de heren en dames wereldleiders zich daar eens wat opzichtiger achter moeten scharen in woord en vooral daad…

Na afloop van de uitzending probeerde ik Wouke van Scherrenburg en Paul Witteman het nut, of beter gezegd de leukigheid, van Twitter uit te leggen. Paul vond zichzelf ‘te oud’ voor dit soort nieuwerwetse fratsen. Tja. Ik heb het nog geprobeerd hoor, maar mijn uitleg viel deels in het water doordat het Twitterfonscherm weer eens bevroor toen ik de werking wilde laten zien.

Ik raakte ook aan de praat met wat mensen die als publiek in de zaal hadden gezeten. Wat ik van Obama als persoon vond. Ze waren enigszins verbaasd over mijn antwoord: saaiig. Maar ze begrepen het iets beter toen ik uitlegde waarom. Op de dag dat Obama na al die jaren vreselijk intensieve campagne -waarin elke stap die hij zette door tienduizenden journalisten van over de hele wereld op de voet werd gevolgd- eindelijk president werd, ging hij al om twee uur ’s nachts naar bed, en hij stond om acht uur ’s morgens alweer in de sportschool alsof er niets was gebeurd!

Het enige dat ik gisteravond echt jammer vond, was dat ik niet nog een minuutje extra had aan het einde van de uitzending om ook wat kanttekeningen over Obama’s optreden te plaatsen. Die heb ik namelijk wel degelijk en ik vind ook dat hij zich echt nog moet bewijzen, maar voordat ik daar iets over kon vertellen was de uitzending al voorbij. Denk dus a.u.b. niet dat ik alleen maar laaiend enthousiast ben over de nieuwe Amerikaanse president, want zijn beloften en mooie woorden vertalen zich op termijn pas naar resultaten. Of die goed of slecht zullen zijn, is met name als het over de economische plannen of bijvoorbeeld Afghanistan gaat nog erg ongewis. Ik blijf hem volgen, met kritisch optimisme!

Bekijk hier de volledige uitzending.

Bas Millenaar blogt: "Als gast praat je ook mee over onderwerpen waar je niet voor bent uitgenodigd, dat maakt het extra leuk"

Bas Millenaar van De Hypotheker vindt het geen goed idee dat de Autoriteit Financiële Markten tophypotheken wil afschaffen. Hij ging hierover in debat met de voorzitter Hans Hoogervorst.

Eerste vraag: wie is die man naast Poetin op de poster? Ik moest echt even goed kijken want Obama met een oranje haarband maakte hem voor mij onherkenbaar. Als gast bij Pauw & Witteman praat je ook mee over de onderwerpen waar je niet voor bent uitgenodigd. Dat maakt het extra leuk. Maar goed, ik was te gast vanwege het die ochtend gelanceerde idee van de AFM om de hoogte van hypotheken te begrenzen op 100% van de woningwaarde. Een lancering die nogal insloeg omdat hij totaal uit de lucht kwam vallen voor alles en iedereen. Maar hij sloeg vooral in door de onzinnigheid ervan.

Vanuit een grote bezorgdheid voor starters op de woningmarkt heb ik Hans Hoogervorst in de uitzending gezegd dat deze maatregel starters helemaal in de kou zet. De 10% kosten koper mogen van de AFM niet meer in een hypotheek gefinancierd worden. Pure discriminatie van de starter op de woningmarkt. Een starter moet dan voor een huis van 150.000 euro opeens zelf 15.000 eigen geld hebben om die kosten koper te betalen. Welke starter heeft dat nou? Of ze haken af en blijven dan maar huren of ze gaan een persoonlijke lening aan voor die 15.000 euro tegen een veel hogere rente. Een totaal averechts effect waar de AFM, zo bleek ook in de uitzending, niet over heeft nagedacht.

En om misverstanden te voorkomen; De Hypotheker is natuurlijk ook tegen onverantwoord hoge hypotheken. Ik noem ze wel eens ‘’over de top hypotheken’’. Het komt echt regelmatig voor dat wij tegen mensen zeggen: dit huis moet je niet willen kopen. Het is op de grens van wat je aankan en er moet niks misgaan. Daarom is het ook goed dat er een norm is die aangeeft dat iemand tussen 4 en 5 keer het bruto inkomen kan lenen. Een norm die, mits goed onderbouwd, ook overschreden kan worden. Dat is ook goed. Want een huis kopen en daarbij de juiste hypotheek vinden is echt maatwerk en geen enkele situatie is hetzelfde.

Ik schrijf dit de ochtend na de uitzending en ik hoor uit onze winkels al dat de eerste vragen van starters hierover worden gesteld. Er is direct ongerustheid. Begrijpelijk. Starters hebben het gevoel dat ze de kans wordt ontnomen om door middel van een eigen huis ook eigen vermogen op te bouwen. Gelukkig zijn de reacties vanuit de markt unaniem op dit idee: niet doen en bovendien ook niet nodig.

Alternatief: Verhoog de NHG grens naar 350.000 euro. Veel meer mensen kunnen hier dan gebruik van maken. Iedere deelnemer krijgt een permanente rentekorting en is dus voordeliger uit. De banken kunnen met een dergelijke garantie eenvoudig de lening verstrekken en zo komt de woningmarkt weer op gang.

Bekijk hier de hele uitzending.

Geert-Jan Knoops blogt: "Waarom heeft de wereld niet ingegrepen toen het op Guantánamo goed mis was?"

Guantánomo Bay gaat dicht. Strafpleiter Knoops adviseerde de verdediging van een van de terreurverdachten. Aan de hand van dat proces schreef Knoops zijn eerste thriller.

Hoe toevallig kan het lot zijn. Twee boeken over Guantánamo Bay die ieder vanuit een andere invalshoek werden geschreven. Een door een voormalig gevangene (non-fictie) en een door een advocaat die bij Guantanamo Bay betrokken is geweest (fictie). Met het laatste boek doel ik natuurlijk op mijn boek: Advocaat van de vijand. Een tragisch maar tegelijkertijd intrigerend onderwerp dat tijdens de uitzending naast het ING-probleem door minister Bos centraal stond. Voor mij was het een zeer bijzondere uitzending om naast een ex-gevangene van Guantánamo Bay te zitten en van hem te horen wat ik zelf ook in mijn thriller aan de orde stel.

Voor een dergelijk thema kan eigenlijk, zoals Jeroen Pauw al aangaf, nooit genoeg tijd worden uitgetrokken. Er zijn denk ik weinig uitzendingen waar politiek en recht zo nauw met elkaar verweven bleken te zijn. Immers, Guantánamo Bay is natuurlijk ook een symbool van politieke macht. De laatste vraag hierover was dan ook begrijpelijk gericht aan minister Bos: waarom heeft de wereld en bijvoorbeeld Nederland niet ingegrepen toen men wist dat het in dat gevangenenkamp goed mis was? Dit roept natuurlijk de vraag op naar de aansprakelijkheden van Staten die (indirect) hun medewerking hebben verleend aan het overbrengen van gevangenen naar Guantánamo Bay. Het is niet uitgesloten dat dergelijke Staten in de nabije toekomst voorwerp zullen zijn van juridische claims die door ex-gevangenen kunnen worden ingediend. Naast de 250 gevangenen op Guantánamo Bay, zitten er waarschijnlijk nog honderden gevangenen in CIA-gevangenissen elders in de wereld. Het probleem is dus voor president Obama nog groter dan wij al denken. Hoe dit op te lossen?

Daarvoor zou eigenlijk een aparte uitzending moeten komen…

Bekijk hier de volledige uitzending.

Els Lucas blogt: "Wilders zou een voorbeeld kunnen nemen aan Barack Obama"

Advocaat Els Lucas deed in september aangifte tegen Wilders. Het Openbaar Ministerie ging toen niet tot vervolging over, maar doet dit nu alsnog.

Inderhaast aan tafel gevraagd bij Pauw & Witteman merk ik opnieuw het belang een gedegen uitleg te geven over het fenomeen vrijheid van meningsuiting. In tegenstelling tot wat de heer Wilders zijn achterban wil doen geloven, is de beslissing van het Gerechtshof van 21 januari 2009 juist een overwinning van de democratische rechtstaat. Hij doet weliswaar voorkomen alsof hij ‘nu helemaal niets meer mag zeggen’, en dat nu is juist niet het geval. Het Gerechtshof heeft wel heel duidelijk aangegeven dat juist een volksvertegenwoordiger een ruime mate van vrijheid in zijn/haar uitingen toekomt, maar ook dat die vrijheid niet zover gaat dat alles is toegestaan.

Zowel het Openbaar Ministerie als het Gerechtshof onderschrijven, dat er veel vrijheid bestaat om een ideologie te bekritiseren, ook met felle woorden. De kern van het probleem is mijns inziens, dat een gehele bevolkingsgroep als ongewenste criminelen wordt bestempeld. Wilders houdt zijn achterban voor de gek door te stellen, of in ieder geval in sterke mate, de suggestie te wekken, dat het sluiten van de grenzen voor een specifieke bevolkingsgroep DE oplossing is voor alle problemen die zich in de Nederlandse samenleving voordoen. Een zondebok aanwijzen heet dat. Een gemiste kans, lijkt mij. Wilders zou een voorbeeld kunnen nemen aan Barack Obama, die kans heeft gezien gevoelens van angst om te buigen tot hoop voor de toekomst, niet door mensen uit te sluiten, maar juist door serieus de hand uit te steken, ook naar zijn tegenstanders. Daarbij slaagt hij er ook nog in de handen op elkaar te krijgen door duidelijk te maken, dat ieder individu een verantwoordelijkheid voor het geheel heeft te dragen.

Bekijk hier de hele uitzending.

Margriet van der Linden blogt: "Hulde voor P&W: twee vrouwen aan tafel"

Van der Linden volgde Cisca Dresselhuys op als hoofredacteur van Opzij. Ze praatte aan tafel mee over de inauguratie van Barack Obama en de rol van Michelle Obama in het bijzonder.

Veel reacties. Sms, e-mail, telefoon. Variërend van ‘wat zag je er mooi uit’ tot ‘Goed!’ Je gelooft er zelf toch niks van, omdat televisie nu eenmaal kwetsbaar maakt en het voor vrouwen (daar komt-ie) nog een streep kwetsbaarder is. Vrouwen aan tafel, als ze zelf al willen (da’s ook een punt): het liefst mooi, slim, geestig, en uitblinkend in alle olympische sporten, inclusief die van de ‘gedroomde studiogast’. Maar, hulde voor P&W: twee vrouwen aan tafel.

We praatten na over de inauguratie van Barack Obama. Die op zijn eigen feestje opeens niet de gedroomde studiogast was, want op het moment suprême, het afleggen van de eed, ging het mis: hij sprak voor zijn beurt en meteen daarna klunsde de rechter die de eed afnam. Ik vond het niet erg, Maarten van Rossem wel, maar dat past bij zijn nieuwste rol: die van Obama-criticus.

Mij werd gevraagd of Michelle Obama wel een goed voorbeeld is van een geëmancipeerde vrouw, nu ze man naar het Witte Huis is gevolgd en heeft aangegeven vooral voor de twee dochters te willen zorgen. Natuurlijk, vond ik, ze is gestudeerd (Princeton en Harvard Law School), heeft een carrière als advocaat, is een enorme netwerker en houdt bij de voordeur van de residentie toch opeens niet op met denken? Daarna riep ik nog wat over rolmodellen en kwam ik helaas niet toe aan het punt dat ik eigenlijk wilde maken: Michelle Obama gaat er eindelijk voor zorgen dat een puur door racisme veroorzaakte tijdschriftenwet gaat worden gebroken: een zwarte vrouw op de cover verkoopt niet. Zelfs Oprah Winfrey niet totdat ze haar eigen blad ging maken. Anna Wintour, de hoofdredacteur van de Amerikaanse Vogue, vertelde Oprah een paar jaar geleden nog: als er tenminste 15 kilo afgaat, overweeg ik het…misschien. Da’s nog eens een fijne vrouw.

Wie de afgelopen maanden in Amerika is geweest heeft het op de covers van tijdschriften al kunnen zien: Michelle Obama is de ‘it-girl’. En daarmee is ze een absoluut rolmodel en boegbeeld van emancipatie voor zwarte vrouwen in Amerika en daarbuiten.
Dat wilde ik graag nog zeggen. (En dat naast het feestje van nieuwe tijden in Washington DC er nog een feestje was dat in het teken stond van verandering: de lancering van een vernieuwde Opzij. (zie ook: www.opzij.nl)
Daarna heb ik nog wat gedronken met Jeroen.

Bekijk hier de volledige uitzending.

Derk Bolt blogt: "Stotterend en hulpeloos haal ik het tot de titelrol onder de afkeurende blikken van de ondervragers."

Presentator Derk Bolt en eindredacteur Paul Vertegaal maken al 15 jaar lang het tv-programma Spoorloos, onlangs namen zij de 350ste aflevering op.

De telefoon gaat in het holst van de nacht. De persdienst aan de lijn. Vrijdagavond Pauw & Witteman, over de 350ste uitzending van Spoorloos. Het lijkt wel een droom. Maar dat komt vooral omdat ik in Los Angeles ben en het een uur of drie in mijn vroege morgen is. De zoektocht aldaar verkeert in een afrondende fase, dus ik beloof dat ik er zal zijn. Een paar uren later ontwaak ik uit een lichte nachtmerrie. Ik zit dus bij P&W aan tafel en weet geen enkele vraag afdoende te beantwoorden. Stotterend en hulpeloos haal ik het tot de titelrol onder de afkeurende blikken van de ondervragers.

Ik knip de tv aan en zie op Comedy Central een montage van de grootste blunders die scheidend president Bush in zijn carrière maakte. Dat is lachen! Zo, wat kan die man stuntelen tijdens interviews. Hij lijkt mij wel, in mijn droom.

Gelukkig lees ik op de mail dat mijn eindredacteur Paul Vertegaal ook meekomt. De dag ziet er meteen en stuk zonniger uit. Paul en ik zijn even lang verbonden aan het programma. Hij heeft mij er bijgehaald, om het zo maar eens uit te drukken. En als eindredacteur kan hij natuurlijk veel meer over de achtergronden van Spoorloos vertellen dan ik als reizende verslaggever. Dat gaat goedkomen.

Nu eerst nog even veilig naar huis zien te komen. Ik heb geen vliegangst, maar zo’n noodlanding in de Hudsonrivier zet je toch aan het denken. Wanneer we het vliegtuig binnenkomen is een purser in gevecht met 6 grote zuurstofflessen. Uit zijn commentaar begrijp ik dat de ondingen horen bij een passagier in ademnood. En ja hoor, daar zit ik uiteindelijk dus naast. Daar gaat de rustige terugreis. Mijn buurman wordt regelmatig af- en aangekoppeld. Ik krijg het er benauwd van.

Na aankomst moet ik meteen de hele dag inspreken voor onze 350ste uitzending. Ik heb nauwelijks geslapen. Door het tijdsverschil kan de vermoeidheid zich elk moment genadeloos melden. Ik hoop oprecht dat het niet tijdens P&W is. Om een uur of 7 ga ik nog even in bad liggen. Dat is lekker. En de badolie ruikt ook zo fijn. Langzaam vallen de ogen dicht. Ik schrik wakker doordat ik me verslik in het badwater. Hoestend en rochelend kom ik langzaam bij. Okay, ik ben in slaap gevallen. Ik zag mijn leven niet aan me voorbij flitsen, dus de dood is op afstand gebleven. Maar hoe laat is het in Godsnaam? Het valt mee, kwart voor acht. Een tip tussendoor: ga gewoon onder de douche in geval van jetlag. Zeker als u die avond nog naar een televisieprogramma moet. Nou ja.

Lekker schoon, opgefrist en klaarwakker fiets ik naar de studio in Amsterdam. Het is koud en ik ben blij dat ik erop gekleed ben. Ik had de keuze uit enkel een modieuze blouse of een wit overhemd onder de in L.A. aangeschafte (uitverkoop) Abercrombie&Fitch trui. Het wordt de laatste combinatie. Op de fiets bevalt dat nog prima, maar na een uurtje in de studio breekt het zweet steeds onbarmhartiger door. Heb ik het warm, of ben ik toch een beetje zenuwachtig? Het valt me op hoe ontspannen alles verder verloopt. We kletsen een beetje met Guy Verhofstadt over België en Spoorloos. Financieel goeroe Peter Paul de Vries is laat. Pas vlak voor de uitzending zien we P&W. Alles goed? Even een grapje, dan snel aan tafel. De financiële noodmaatregelen worden doorgenomen. Ik moet meteen aan m’n Icesave rekening denken. Veel stond er niet op, maar ik wil het wel graag terug. Als daar nog maar geld voor overblijft. Na de uitzending even vragen.

Door het aandachtige luisteren krijg ik dorst. Maar ik maak me grote zorgen over het glas water dat voor me op tafel staat. Groot, stevig en vol. Wat nou als ik het omstoot wanneer ik nonchalant een slokje wil nemen? Ik krijg het nog warmer.

Ineens zijn we aan de beurt. Een paar mooie Spoorloos fragmenten en een gesprek dat zich vooral concentreert op de afwegingen die we maken bij de vaak delicate kanten van ons programma. Goed dat Paul er bij zit als eindredacteur. Ik geloof dat we samen een duidelijk beeld schetsen van de manier waarop we Spoorloos maken. Ook het water drinken lukt steeds beter. Leuk dat Peter Paul de Vries een regelmatige kijker blijkt te zijn. Hij kan zich een van de filmfragmenten nog beter herinneren dan ik zelf. Met Guy Verhofstadt gaan we lichtvoetig naar het einde.Een zacht sprekende Belgische ex-politicus tevens wijnboer in Toscane. Zijn boekje over een nieuwe ‘age of empires’ is aangenaam dun. Precies geschikt voor een korte vlucht binnen Europa, lijkt mij.

Het valt me op dat er deze keer niet echt geschaterd is tijdens de uitzending. Vaak gebeurt dat wel, meen ik me van thuis op de bank te herinneren. Maar dan komt het advies van Herman Koch aan Barack Obama. Of de nieuwe wereldleider na een ontmoeting met de premier van Nederland, door middel van een knipoog naar de camera wil laten zien dat hij doorheeft wat er mis is met Jan Peter Balkenende. Daar komt het op neer, maar dan vertelt Koch het geniaal grappig. Tranen in m’n ogen. Een mooie uitsmijter.

Het is klaar, afgelopen. Biertje aan de bar, even nakletsen, het weekend is begonnen. Op de fiets overvalt mij een groot gevoel van tevredenheid. Wat is het toch, koud, grauw, maar ongeëvenaard heerlijk in Amsterdam. Of niet soms? Ik ben klaarwakker, de stamkroeg is nog open. Even kijken of iemand m’n nieuwe trui heeft gezien.

Bekijk hier de hele uitzending.

Harry van Bommel blogt: "Eindelijk kon ik dan mijn kant van het verhaal vertellen"

SP-Kamerlid Van Bommel liep mee in een betoging tegen het Israëlische geweld in Gaza. Medebetogers scandeerden “Hamas, joden aan het gas”. Dat wordt Van Bommel aangerekend.

Eindelijk kon ik dan mijn kant van het verhaal vertellen. Nadat eerder deze week rabbijn Evers en later advocaat Moszkowicz hun vertroebelde kijk op de wereld hadden gegeven, kon ik vertellen wat er bij de vredesdemonstratie op 3 januari in Amsterdam écht is gebeurd. Ik meen enig recht van spreken te hebben aangezien ik erbij was en zij niet. De kern van de zaak is in twee zaken samen te vatten: 1. het was onhandig van me om ‘intifada, intifada, Palestina vrij’ te roepen omdat dit door veel mensen met geweld wordt geassocieerd. 2. de verwerpelijke leuze ‘Hamas, Hamas, joden aan het gas’ heb ik niet gehoord, zou dat wel zo zijn geweest dan had ik de demonstratie verlaten. Zo. Dat hebben we nu wel gehad.

Het voorstel van collega Zijlstra (VVD) om met carnaval roken in de horeca weer toe te staan is ludiek bedoeld. Of het nog een vervolg krijgt in de Tweede Kamer waag ik te betwijfelen. Mijn advies aan hem is: Maak er een carnavalsliedje van! Gegarandeerd succes. De tekst kan niet moeilijk zijn: tevreden roker, geen onruststoker, lekker biertje, tabakspleziertje etc. etc. Het grote voordeel ervan is dat zijn idee dan langer blijft bestaan dan in de berichtjes van vandaag. Gewoon even de studio in, paar meiden erbij in het koortje en huppakee. Zo’n schijfje kost niet meer dan een kwartje. Gewoon uitdelen in heel Brabant en Limburg. Hoe een Fries het Zuiden won. Er zit ook nog wel een boek in (kan later worden verfilmd).

De beelden van een jokkende Moszkowicz waren aardig. Die ga ik op Youtube zetten. De beelden van Jesse Jackson waren echter indrukwekkend. Ik ga de hele docu van Koos Postema op de site van P & W bekijken. Er is één vraag die ik eigenlijk nog aan Koos had willen stellen. De vergelijking tussen Jackson en Obama is makkelijk gemaakt. Maar behoorde Jackson op de leeftijd dat hij in de docu zit, net als Obama al tot de bovenlaag van de zwarte gemeenschap? Dat lijkt wel het geval te zijn gezien kleding, taalgebruik en opvattingen. Ik zal het Koos eens vragen bij de eerste gelegenheid dat ik hem zie.

Bekijk hier de volledige uitzending.

Jaap de Jong blogt: "Nee, dan de ongekende welsprekendheid van Obama. Zijn zinnen flonkeren"

Wat maakt iemand een goede redenaar? Jaap de Jong is onderzoeker moderne retorica aan de universiteit van Leiden en analyseerde aan tafel de speeches van politici.

Zijn Nederlanders verbaal minder begaafd dan de landgenoten van Obama?, vroeg Jeroen Pauw me. Als opleider van journalisten en neerlandici aan de Leidse universiteit mag ik elk jaar mijn studenten graag een paar dagen meenemen naar de publieke tribune van de Tweede Kamer. Na twee dagen algemene politieke beschouwingen klinkt er op die vraag in ieder geval een eensgezind “Ja!”. Oersaai, ongeïnspireerd en oeverloos zijn de afgeraffelde antwoorden van Balkenende. En de enkele keer dat hij loskomt , zoals vorig jaar met zijn “VOC-mentaliteit … toch?” kwam het hem terecht op de hoon van de kamer te staan.

Nee, dan de ongekende welsprekendheid van Obama. Zijn zinnen flonkeren. Hij voelt zijn tekst zo aan dat hij met zijn lenige bariton, en uitstekende timing meeslepende muziek maakt. Hij geeft de inhoudelijke eenheden, de subtiele nevenschikkingen en onderschikkingen, de kleine en grote contrasten een precies passende melodie mee. Door themazinnetjes als “Now is the time…”, “Hope is…”en “Yes we can” te herhalen, en uiteenlopende thema’s met elkaar te verbinden en te variëren, weet hij een lange compositie helder te houden. Net als Bach in zijn Goldbergvariaties of – zoals Paul Witteman na afloop suggereerde – in zijn Musikalisches Opfer. Zoals Bachs muziek een gevoel van improvisatie geeft, lijken de (zorgvuldig voorbereide en uitgeschreven) woorden van Obama uit zichzelf voort te komen.

Nederlanders groeien niet op in een grootse toespraakcultuur. Maar zo slecht als hierboven gesuggereerd, is het ook weer niet gesteld. In de Kamer spraken en spreken ook Jan Marijnissen en Femke Halsema.

De oppositiepartijen leveren traditiegetrouw de scherpste sprekers. Alexander Pechtold komt op stoom, wat nog niet gezegd kan worden van Mariëtte Hamer. Ze nam mijn kritiek gisteravond overigens sportief op.

En dan natuurlijk Wilders. Zijn opening van de Politieke beschouwingen is recht tussen de ogen: ”We spreken vandaag over de begroting. Een flutstuk van het slechtste kabinet ooit!” Net als bij carnavalsschlagers als “Daar staat een paard in de gang” weet Wilders direct helderheid te verschaffen, die iedereen kan navertellen. Een wereld waarin geen nuanceringen voorkomen. Met veel exclamaties en overdrijvingen “megahoge belasting, waanzinnige klimaathysterie” – hij zoekt altijd de uitersten van de semantische schaal op – speelt hij direct op het gevoel en heit hij zijn boodschap erin. Het zijn boeiende tijden voor het retoricaonderzoek.

Bekijk hier de volledige uitzending.

Mensen die meer willen lezen over het ‘retorische genie’ Obama kunnen hier een artikel van Jaap de Jong downloaden. Dit artikel werd eerder gepubliceerd in Onze taal. Om dit te lezen heeft u een geschikt programma nodig zoals het gratis Adobe Reader.

Peter Paul de Vries blogt: "Een groter contrast met het gevecht aan tafel is bijna niet denkbaar"

Peter Paul de Vries blogt over de eerste persconferentie van Obama als ‘president-elect’ en over de andere gasten aan tafel. Door de ruzie tussen Freek de Jonge en Peter R. de Vries was “de spanning aan tafel te snijden.”

“Dit is een belangrijke kwestie. We hebben twee criteria: de eerste is dat Malia allergisch is. Ten tweede is onze voorkeur dat het een hond uit het asiel is. Maar honden uit het asiel zijn vaak een mengeling van rassen, zoals ik, dus dat is een probleem.” Het is vrijdag 7 november 2008 en aan het woord is Barack Obama die zijn eerste persconferentie geeft als ‘president-elect’. Ik zit aan tafel bij Pauw en Witteman samen met cabaretiers Sara Kroos en Freek de Jonge en misdaadverslaggever Peter R de Vries.

Ik mag mijn commentaar geven op die eerste persconferentie waarin de aanpak van de economische problemen centraal staat. Inhoudelijk is de korte toespraak niet bijzonder. Obama herhaalt statements uit zijn verkiezingscampagne: steun voor de middenklasse en een belastingverlaging voor 95 procent van de Amerikanen. Maar echt opvallend is de metamorfose van vechtende kandidaat tot aanstaande president. We herkennen Obama niet meer. Hij stuntelt, komt niet uit zijn woorden, weigert een vraag van een journaliste te beantwoorden en leeft pas op als hij de vraag krijgt of ze al de puppie hebben uitgekozen die Obama aan zijn dochtertjes heeft beloofd. Obama zit in een ongemakkelijke positie en wat hem de hele campagne niet overkwam, gebeurt nu wel. Hij maakt een blunder met een misplaatste grap over seances die Nancy Reagan zou houden met haar overleden man. Waarom hij uit evenwicht is? Obama heeft geen tegenstander meer. Hij moet het nu zelf doen. Dat Obama weinig over de economie kan zeggen, is niet verwonderlijk. Hij heeft net met het team van economisch adviseurs overlegd. De uitdagingen zijn enorm: de economie moet op gang worden gebracht, de Amerikaanse autofabrikanten staan op omvallen en de overheidsschuld bedraagt 10 duizend miljard dollar.

Pauw vraagt of iemand een traan heeft gelaten bij de verkiezing van Obama. De andere drie gasten zeggen van niet. Ik heb die traan wel gelaten en wel bij de speech die McCain gaf om zijn nederlaag toe te geven. Hij feliciteerde Obama welgemeend met de historische triomf, met zijn doorzettingsvermogen en het feit dat Obama miljoenen Amerikanen had weten te raken. Mijn Obama won, maar de nacht was voor McCain.

Dan komt cabaretier Sara Kroos die een programma heeft gemaakt over jeugdzorg. Een indrukwekkend verhaal want Sara heeft zelf in de jeugdzorg gezeten (‘op een groep’) en heeft daar baat bij gehad. Mooi om te horen, want ik had de indruk dat uithuisplaatsing en therapie vaak niet werkten. Sara probeert met haar de vooroordelen tegen jongeren in the jeugdzorg weg te nemen en slaagt daar prima in. Het zijn heus niet allemaal probleemjongeren die later de criminaliteit ingaan.

Na Sara Kroos volgt Freek de Jonge die zondag de VSCD Oeuvre prijs zal ontvangen, voor zijn ‘liefdevol geformuleerd sociaal en maatschappelijk engagement’. Ik ben een bewonderaar van Freek de Jonge – ik ging naar diverse programma’s – en moest bij de bankencrisis in België (Fortis en Dexia) nog denken aan zijn lied ‘Heer heb meelij met de Belgen’. Freek zit bijna 40 jaar in het vak en zegt het recalcitrante te zijn kwijtgeraakt.

Als vierde is Peter R. aan de beurt. Witteman vraagt naar de undercoveractie. Is Peter zelf naar Thailand geweest? Waarom heeft hij de actie afgekapt? En denkt Peter dat dit genoeg is om Joran te vervolgen? Peter antwoordt geduldig. En dan mag Freek zijn mening geven.
Freek vindt het walgelijk. Een zin later blijkt dat die kwalificatie niet slaat op de daden van Joran, maar het feit dat Peter R de Vries van tragedies amusement maakt. Misselijk en beneden alle peil. Freek doet Peter na en houdt een denkbeeldige Emmy award boven zijn hoofd. De afkeer van Peter heeft zich kennelijk opgebouwd en komt in de uitzending tot uitbarsting. Peter reageert geïrriteerd en zegt dat Freek uit zijn nek kletst. En daarna komt het niet meer goed. De irritatie over en weer is zo heftig dat er geen zinvolle discussie meer mogelijk is. De spanning aan tafel is te snijden.

Als afsluiting van het programma draagt Freek ‘de Kerstengel’ voor, een ontroerend nummer over een soldaat die sneuvelt tijdens militaire missie. Een groter contrast met het gevecht aan tafel dat daaraan voorafging, is bijna niet denkbaar. Spannende televisie, dat wel.