In opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit maakte Danny Ellinger Een toekomst voor weidevogels?, een film over de bedreigde weidevogels in Nederland. Samen met ex-schaatser Ard Schenk, die de film presenteerde, was hij te gast bij Pauw & Witteman.

Een paar jaar geleden zei ik over de subsidieproblematiek dat het enorm veel impact zou hebben als dit onderwerp eens bij P&W besproken zou worden. Maar ja, weidevogels zijn natuurlijk niet echt interessant. Er hangt toch een geur van mest en geitenwollen sokken aan. Ik begrijp het goed maar ten onrechte denk ik.

Weidevogels zijn niets minder dan de slagroom op een stukje cultureel erfgoed. Het weidelandschap waarin zij leefde stond synoniem voor biodiversiteit in het boerenland. Dat is nu nagenoeg verdwenen. Productiemethodes zijn tegenwoordig zo efficiënt dat daar nagenoeg geen dier in kan overleven, in tegenstelling tot vijftig jaar geleden waar natuur en agrarisch gebruik in harmonie waren.

De weidevogelproblematiek gaat veel minder over weidevogels als je ogenschijnlijk zou denken. Het gaat over hoe wij schaken met overheidsgeld; het gaat over hoe wij omgaan met ons culturele erfgoed; het gaat over hoe wij denken als te kunnen manipuleren; het gaat over hoe wij omgaan met elkaar; het gaat over hoe wij omgaan met voedselproductie en volksgezondheid.

Die weidevogel is niet meer dan een indicator. In een notendop is dit aan de hand: Jarenlang ‘beschermen wij weidevogels’. Legers vrijwilligers zetten stokken voor de boer. De boer vangt voor elke stok subsidie. Doel van die subsidie was de boer te compenseren. Ik vraag me altijd af waarvoor: het zoeken doet een ander en de meeste nesten zijn uit als er gemaaid wordt… Er is weinig fantasie voor nodig wat er met de kuikens gebeurd. Maar dit gaat al 25 jaar zo…. De natuurlijke bewoners zijn gedecimeerd.

Waterpeilverlaging, bemesting en verkaveling hebben het landschap zowel in cultuurhistorische als in haar biodiversiteit enorm aangetast. Dus los van het maaiverhaal en stokken: een weidevogel is per definitie kansloos als het gaat om kuikens groot te laten komen: er is geen stabiel voedsel aanbod, het gras is te dicht en insecten zijn er niet voldoende. Weidevogels worden gemiddeld 20 jaar oud dus de rest kan men zelf uitrekenen: ze komen terug waar ze dat gewend zijn maar geen kuiken wordt meer volwassen. Ik heb nog wel eens de neiging te relativeren. Wat maakt het uit? Die paar vogels. Waar maak je je druk over. Gek genoeg vaak geen eens om die vogels, maar vooral om de mentaliteit.

Als ondernemer stoort het mij enorm dat een bepaalde beroepsgroep zwaar gesubsidieerd wordt. Als ik morgen geen foto’s meer verkoop moet ik gewoon wat anders gaan doen. Dat is het risico van ondernemen. Prima om bepaalde beroepsgroepen te subsidiëren maar benoem het dan ook waarvoor het is. Noem het geen natuurdoelstelling als het bedoeld is om agrariërs overeind te houden. En in alle eerlijkheid is het ook gewoon zo dat veel agrariërs het water aan de lippen hebben staan en ik ook begrip voor velen heb en ook dat er een groep is die echt wel anders wil.

Vanuit cultuurhistorisch perspectief is het waanzin wat er gebeurt. De vooruitgang is niet te stoppen en je kunt niet alles bewaren. Maar als we bijvoorbeeld kijken naar de Eilandspolder in Noord Holland: onder het motto ‘redt de weidevogel’ moeten daar 5 enorme potstallen komen. Gesubsidieerd door de samenleving. Horizon vervuiling en strontproductie. Maar erger het is ook nog slecht voor weidevogel en landschap. Niet voor niets dat Ard Schenk en vele dorpbewoners zich daar zo druk over maken. En het is niet het enige voorbeeld. Overal spelen dit soort ideeën en plannen. Ik begrijp niet dat wij zo visieloos omgaan met de open ruimtes in ons toch al zo volle land. Juist die ruimtes lijken mij zo belangrijk in een dichtbevolkt gebied. Dat moet je koesteren en niet ombouwen tot groene industrieën. Weidevogels zijn directe indicatoren van ons handelen. Als zij verdwijnen dan staat dat ergens voor. En die indicatie is niet meer dan bijna letterlijk ‘ons eigen nest bevuilen’.

De redactie van P&W vroeg mij een stukje voor dit gastenblog te schrijven. Als natuurfotograaf ben ik regelmatig gevraagd om medewerking aan programma’s, of heb ik met omroepen om tafel gezeten om ideeën te bespreken. In dit opzicht kan ik zeggen dat de redactie van P&W een verademing was. Niet alleen voor en tijdens de uitzending maar vooral ook daarna. De oprechte aandacht na de uitzending van Pauw en zijn redactie, en de mailtjes achteraf waren een bijzondere ervaring. Het is eigenlijk heel normaal dat het zo gaat maar in dit opzicht veel lof naar de Pauw/Witteman en hun redactie. Eerdere ervaringen met omroepen waren toch vooral dat wanneer men had wat men wilde elk bedankje of interesse ontbrak.

Meeste is mij echter bijgebleven het gesprek met Ab Klink, minister van Volksgezondheid. Opvallend zijn oprechte interesse in ‘ons’ onderwerp maar vooral ook het gesprek daarna. Ook zijn openheid en eerlijkheid waren opvallend. We spraken na het programma over het verband tussen volksgezondheid en landbouw. Met name waarom Q koorts en andere negatieve verschijnselen in bepaalde gebieden wel voorkwamen en in bepaalde gebieden niet. Uit onderzoek had ik zelf net begrepen dat er een verband was tussen monoculturen en ziektes in bepaalde gebieden. Terwijl je ziet dat deze ziektes niet voorkomen in gebieden met een meer natuurlijke en biodiverse situatie.

Dat je veel vraagtekens kunt stellen over de kwaliteit van voedsel in de landbouw is evident gezien de enorme productie, maar met discussies als antibiotica en Q koorts komen we nu ook op een andere grens. De wijze van produceren en de hoge intensiteit gaat gepaard met steeds meer onbeheersbare bijverschijnselen. We zitten voor mijn gevoel steeds dichter bij de afrekening op alle fronten: gezondheid wordt steeds meer een issue en de kosten die dat met zich mee gaat brengen. Hoe een paar weidevogels als indicator kunnen dienen.

Pauw en Witteman hebben in dit opzicht aan iets bijgedragen dat misschien niets meer dan een gewone vrijdagavond uitzending leek, maar meer impact gaat krijgen dan men zou vermoeden. Ik vond het al een enorme omslag dat LNV de weidevogelfilm met Ard Schenk wilde uitbrengen. Maar de impact van P&W is van een enorme toegevoegde waarde. Jaren heb ik met een paar anderen zaken geroepen waar ik vaak zelf moedeloos van werd. Maar de enorme hoeveelheid reacties na P&W geven mij het gevoel dat er iets in de lucht hangt dat bemoedigend is. Ik zou bijna zeggen dat een hele groep uit de kast lijkt te komen en eindelijk ook durven te zeggen wat zij denken en weten. De stroom reacties was veel groter dan denkbaar. En dat is met ons calvinistisch denken, zeker rond de landbouw, een verademing. P&W hebben het onderwerp een enorme boost gegeven. In dat opzicht is het gevoel dat publicitair P&W het hoogst haalbaar is een juiste inschatting.

Bekijk hier de hele uitzending.

Wijnkenner Harold Hamersma schreef een boek over de positieve effecten van het drinken van wijn. Volgens Esther van den Wildenberg van het Nederlands instituut voor Alcoholbeleid is het boek van Hamersma gevaarlijk, omdat mensen op het verkeerde been worden gezet.

Schrijven over rood, wit en rosé is al bijzonder. Dan lezen veel mensen je als je boft. Mag je op de radio iets zeggen over ‘de gezondste en meest hygiënische van alle dranken’ (Louis Pasteur 1822-1895) dan weten de luisteraars je helemaal meteen te vinden. Maar tijdens een uitzending van Pauw en Witteman over wijn en gezondheid praten met een mevrouw van Stap die mordicus tegen alcohol is (en waarmee het natuurlijk niet erg leuk stappen is…) slaat alles wat reacties betreft. Volgepakte Outlook-expres (‘het neemt even tijd om de berichten te comprimeren’) en een dichtgeslibde mailbox met sms-berichten.

De eerste publiciteitsetappe van Wijnreis door mijn lichaam, mijn boek over de positieve effecten van wijn drinken, is achter de rug. (Op het gevaar af om, net zoals in de uitzending als ‘misdadig’ te worden versleten toch nog maar even de highlights: Rode! Met mate! Geniet ervan! Het liefst bij het eten! Extra levensduurwinst 4,7 jaar! Kan helpen dementie, alzheimer en kanker te voorkomen! Meer details in het boek.)
Na de uitzending de twee flessen van mijn favoriete rode wijn van dit moment (en degene die ik tijdens de uitzending, zo nadrukkelijk in beeld gebracht door camera 3, steeds dronk)  leeggemaakt met mijn uitgever Nieuw Amsterdam en met Pauw en Witteman (Die er zelf ook niet in spugen). Voor de liefhebbers van lekker en gezond: het ging hier om Domaine Chapoton 2007 ‘Rochegude’ Côtes de Rhône Villages. Volstrekt biologisch, dus geen levensbedreigende herbiciden en pesticiden en bovendien volgepakt met syrah, een van de resveratroldruiven bij uitstek.

Tot besluit, weet dat als je regelmatig en met mate wijn drinkt dat ‘De voordelen die wijn biedt zwaarder wegen dan het negatieve effect van alcohol.’ Dat zijn niet mijn woorden, maar die van professor Dominique Lanzmann-Petithory die hij in 2009 neerpende als conclusie van een epidemiologische studie die zich over zevenentwintig jaar heeft uitgestrekt. Die ga ik gebruiken voor de Wijnreis door mijn lichaam deel 2. Op uw gezondheid. Ik daal alvast af in de wijnkelder om te kijken wat ik vanavond ga drinken. Ai! Blijk ik gisteravond bij Pauw en Witteman mijn laatste flesjes Chapoton te hebben uitgeschonken….

Vijf jaar lang deed Annejet van der Zijl onderzoek naar de jonge jaren van prins Bernhard en ze stuitte op tal van nieuwe feiten. Volgens onderzoek van Annejet van der Zijl was prins Bernhard lid van de NSDAP van Adolf Hitler.

Schrijvers schrijven, zoals bekend, vooral om een excuus te hebben om de hele dag lekker in hun schulp te blijven zitten zonder dat iemand ze daar lastig valt. Dat kan lang goed gaan – in mijn geval meer dan vijf jaar – maar ja, dan komt toch het moment dat het nieuwe boek de wereld in moet, en daarmee de schrijver zelf. En als die zo overmoedig geweest is zich te wagen aan een onderwerp waar de hele wereld een mening over heeft, doemt al snel het gevreesde ‘P&W-logo’ op.

Ik zal niet uitweiden over de slapeloze nachten en stress die vooraf zijn gegaan aan mijn optreden, maar alle kijkers zullen het met me eens zijn dat Jeroen ‘het scheermes’ P. en Paul ‘de tandartsboor’ W. zich naar mij toe van hun meest hoffelijke kant lieten zien. Het fijnst vond ik dat ze mijn boek allebei gelezen bleken te hebben. Dat klinkt vanzelfsprekend maar is het in televisieland zelden. Hulde! Ik ben dan ook zeer tevreden teruggekeerd naar mijn schulp, alwaar ik het programma zoals gebruikelijk iedere avond volg – zij het nu weer veilig aan de andere kant van het scherm.

Bekijk hier de hele uitzending met Annejet van der Zijl.

Ayaan Hirsi Ali was te gast bij Pauw & Witteman. Tofik Dibi (GroenLinks) nodigde haar in een Flip op onze website uit om met hem in debat te gaan. Hier reageert Ayaan Hirsi Ali op.

Gisteren zat ik na vier jaar weer aan tafel bij P&W. Het is heerlijk om weer even terug te zijn in Nederland en leuk om weer bij Paul en Jeroen aan tafel aan te schuiven. Ik ben een paar dagen in Nederland voor de promotie van mijn nieuwe boek Nomade. Vandaag ga ik daarvoor naar België.

Aan Tofik Dibi wil ik zeggen dat hij als Kamerlid effectiever is als hij het kabinet of andere Kamerleden uitdaagt tot een debat over integratie. Als volksvertegenwoordiger moet hij in de Kamer meerderheden verwerven voor zijn beleidsvoorstellen. Ik wens hem daarbij alle succes. De politiek is tot op heden niet succesvol geweest in het oplossen van de integratieproblemen in Nederland. Ik richt me daarom op andere krachten binnen de samenleving en roep feministen, humanisten en Christenen op om moslims uit te nodigen de politieke en sociale facetten van de islam op te geven en te vervangen door een humanistisch danwel christelijk waardenstelsel.

Bekijk hier de hele uitzending.