Pieter Marres was ambassadeur in Thailand toen de tsunami in 2004 toesloeg. Hij vertelt hoe de ambassade reageert op een ramp.

Op de ochtend van de grote actiedag ‘Help Haïti’ had ik contact met de voorlichter van minister Bert Koenders. Of ik op basis van mijn ervaringen met de tsunami ’s avonds als ervaringsdeskundige wil optreden bij Pauw & Witteman. Je wordt door elkaar geschud tussen ‘Waarom ik? Hebben jullie geen betere?’ En ‘Wat een kans? Te mooi om waar te zijn! De hele dag komen de tsunami beelden weer terug van de stapels lijken in de tempel bij Takua Pa, de tocht met een lijkkist die we moesten achter laten in een grote open ruimte omdat het moratorium in het ziekenhuis van Phuket tot de diepvrieskist toe helemaal vol was. Welke ervaringen bij de tsunami hebben we omgezet in lessen?

De belangrijkste les is om direct na de ramp naar de plek van het onheil af te reizen. Binnen twee dagen waren dan ook onze ambassadeur uit Santo Domingo, Rita Rahman, en twee medewerkers van Buitenlandse Zaken uit Den Haag in Port au Prince. Dat had ik bij Pauw & Witteman moeten melden!

Over de wederopbouw moeten we in een land als Haïti realistisch zijn. De overheid is al zwak en is nu ook nog getroffen door de ramp, ik kan het niet duidelijk genoeg zeggen dat onze aanpak nuchter en zakelijk moet zijn, zonder somberheid. Gelukkig zaten de andere twee gesprekspartners Jean Mentens, journalist en FAO deskundige en Wim Piels, noodhulpcoördinator van Cordaid/Mensen in Nood op dezelfde lijn. Zouden de bijna twee miljoen Haïtianen in de diaspora niet bij de wederopbouw betrokken kunnen worden?

Maximale openheid bij deze noodhulpoperatie is essentieel om vertrouwen te winnen. Zet alle informatie tot de bonnetjes toe op internet. Meldt als er onderzoek gedaan wordt naar corruptie, maak hierover afspraken met je partners.

Coördinatie is een ander punt. De actie ‘Help Haïti’ met één gironummer (555) is een succes, maar hoe gaat dit straks in Haïti uitpakken? Is daar de coördinatie ook gewaarborgd of gaan iedere NGO en Unicef hun eigen gang? Komt daar één kantoor van alle organisaties, een soort NLAID kantoor, zoals de WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, red. *) voorstelt? We zullen erg zuinig en efficiënt moeten zijn om de overhead onder de 7 procent te houden. En als dat niet lukt, wat doen we dan?

Het was een bijzondere avond en laten we over drie jaar kijken of ook de Haïtianen er beter van geworden zijn. Daar gaat het om!

Bekijk hier de gehele uitzending.

* De WRR bracht 18 januari een kritisch rapport uit over ontwikkelingssamenwerking. Deze denktank adviseert minister Koenders onder andere zijn hulp te beperken tot tien landen. In die landen dient Nederland specialistische ontwikkelingshulpeenheden in te zetten, onder de noemer NLAID.